zaterdag 6 september 2014

Is transparantie AH en Ekoplaza werkelijk super of superonzin?

Je hoort er als bedrijf tegenwoordig echt niet meer bij als je niet communiceert dat je transparant bent. Maar staat dat ook ergens voor of is het nietszeggend?

Een paar weken geleden las ik in het vakblad Voeding Nu (juli/augustus 2014) een artikel over voedingsvoorlichting. Voor veel consumenten is werkelijk niet meer te volgen wat ze moeten geloven van alle tegenstrijdige informatie. Dat is vermoedelijk ook de reden dat de Consumentenbond eerder startte met de campagne "Kletspraatjes'. Dat kan wel iets helpen, maar mensen hebben ook behoefte aan duiding van gehypte boek zoals Broodbuik van Davis en Superfood van Van der Velde. Deze boeken zonder fatsoenlijke onderbouwing zetten mensen bewust op het verkeerde been. Tja, hysterie verkoopt en dat weten deze schrijvers uiteraard zelf ook.

In datzelfde artikel van Voeding Nu kwam tot mijn grote verwondering ook Simone Hertzberger van Ahold aan het woord. Zij houdt zich o.a. bezig met allerlei integriteitszaken. In dit artikel zegt ze 'de consument vertrouwt het etiket, maar wantrouwt het verhaal erachter. We willen actief met de consument in discussie’. Oh ja? Ik heb zelden een bedrijf mee gemaakt dat zo weinig echt met de consumenten wil communiceren als AH. Ik heb de telefonische klantenservice van AH nog nooit kunnen betrappen op een inhoudelijk juist antwoord. Dat is storend, maar eigenlijk nog vervelender is de extreem arrogante toon van de medewerkers die bij deze klantenservice werken. Arrogantie vind ik nooit op zijn plaats, maar als je zelf geen flauw idee hebt wat je inhoudelijk aan het doen bent is dat nog meer misplaatst. We kunnen niet op elke tweet reageren, dat snapt u toch ook wel? Nou nee! Ook is het prettig als klantenservice niet steeds reageert dat het geen AH-merk is en je maar contact met dat merk op moet nemen, omdat zij niet verantwoordelijk zijn. Dat is niet juist, elke winkel is verantwoordelijk voor het assortiment in hun winkel en website. De redactie van Facebook van AH is dat met me eens.

Een paar maanden geleden is bij AH superfood in het assortiment opgenomen. Dat assortiment is best groot. Ik heb dan ook zeker niet alle verkoopinformatie en details gelezen. Wel werd ik door een oplettende volger gewezen op een paar merkwaardige teksten op de website. Kokosvet dat minder vet was dan ander vet. Elk vet is echter altijd per gram 9 kcal. Ze verwijderden de tekst, maar schreven in een mail wel dat het echt minder kcal bevat dan ander vet. Sorry vet met minder kcal bestaat niet. Verder schreven ze over lijnzaadolie 'rijk aan vitamines B1 en B2 en vezels' en 'bevat o.a. ijzer, magnesium, mangaan'. Over hennepolie schrijven ze 'rijk aan vezels en magnesium'. Dit is allemaal onjuist en inmiddels verwijderd van de website. Op het potje cacao antioxidant poeder staat dat het rijk is aan ijzer en calcium. Oh ja is dat zo? Maar waarom zet een inhoudsdeskundige dit soort onzin überhaupt op een site en op potjes?

Het superfood van AH is slechts deels biologisch. Officieel staat op de verpakking de juiste info. Maar wel wordt door de aanduiding 'puur' de suggestie gewekt dat het biologisch zou zijn. De medewerker in de winkel was het met me eens dat dit geen voorbeeld van transparantie is en zei zelfs ‘dit lijkt op misleiden van klanten’.

Vooraf heb ik dit stuk naar AH gestuurd en ik waardeer het bijzonder dat Simone Hertzberger de moeite nam om mij zelf te bellen. Natuurlijk verdient de manier waarop superfood is geïntroduceerd bij AH geen schoonheidsprijs. Maar dat is AH met me eens en ze nemen de komende weken de claims op superfood door en passen die aan waar nodig. Ik zal daarna geïnformeerd worden en uiteraard mijn lezers informeren.

De grootste concurrent van AH voor de verkoop van superfood is Ekoplaza. Die hebben hun hele bedrijfsmodel inclusief winst gebaseerd op de verkoop van superfood. Er wordt dan ook alles en alles aan gedaan om klanten te overtuigen dat superfood noodzakelijk is voor een gezond voedingspatroon. In bijna elke wekelijkse nieuwsbrief staat een claim over superfood die niet juist is en bovendien niet goed gekeurd door de EFSA. Of te wel, bijna elke week wordt fluitend de wet overtreden en niemand grijpt in. Sterker nog toen ik Ekoplaza vorig jaar een keer op wees op de onjuistheid van de claims met betrekking tot kokosvet schreef de algemeen directeur me dat ik roomser dan de paus was. Ik vatte dit op als een compliment, maar vermoed dat dit niet als zodanig bedoeld was :-). Sindsdien weet ik oprecht niet meer wat ik van het assortiment van Ekoplaza moet vinden. Ze nemen het niet zo nauw met de regels. Zou dit ook gelden voor het graan dat ze gebruiken? Ik weet het echt niet en dit is ook wat ik naar anderen communiceer. Misschien is daar niets mis mee, maar als een algemeen directeur het niet nodig vindt zich aan de wet te houden, wie weet dan welke aparte beslissingen hij nog meer neemt?

Ook Ekoplaza heb ik op hun mening gevraagd. Zij vonden het echter niet nodig om te reageren. Onbegrijpelijk! Zouden ze werkelijk denken dat ze ongehinderd verder kunnen gaan met het inzetten van gezondheidshippies die de suggestie wekken deskundig te zijn maar dat op het gebied van voedingsadvies inhoudelijk niet zijn?

Superfood, ik schreef er al eerder over. De meeste superfood heeft allerlei supersonische (niet goed gekeurde) claims. De claimwetgeving is streng, maar ja iedereen weet ook dat die door gebrek aan mankracht niet wordt gehandhaafd. En daar maakt de markt dankbaar misbruik van. Ik heb het boek van Jesse van der Velde inclusief wetenschappelijke bronnen helemaal uitgespit. Helaas de info in het boek is grotendeels onjuist. Je mag hopen dat grote organisaties als AH en Ekoplaza een zelfdenkende afdeling kwaliteit heeft en zich niet baseert op een uitermate slecht boek van Jesse van der Velde. Maar in de praktijk lijken ze helaas liever te bouwen op een zelfbenoemd gezondheidsexpert dan op inhoudelijke kennis en wetgeving.

Conclusie: eet superfood als je hip wilt zijn en voldoende geld hebt, maar voor een volwaardig voedingspatroon heb je het niet nodig. En neem vooral in geval van superfood de integriteit van Ekolplaza maar met een korreltje (Keltisch) zeezout. En ook al willen mensen graag denken dat Ekoplaza sympathieker is dan AH. Voor wat betreft superfood spreken de feiten dat tegen.

Als AH en/of Ekoplaza hun beleid met betrekking tot superfood aanpassen schrijf ik daar uiteraard ook graag een blog over. Mijn blog gaat immers om het juist informeren van mijn lezers, zodat ze minder afhankelijk worden van anderen en kritisch leren om hun eigen gezonde verstand weer te gebruiken bij het afwegen van keuzes.

vrijdag 5 september 2014

Ik beken!

Niemand zal het zijn ontgaan dat ik van mijn vak houd. En soms misschien nog wel meer van mijn vak  dan van mezelf. Het is zoveel gemakkelijker om gezellig mee te kletsen met hypes, in plaats van daar kritische vragen over te stellen. Maar wat hebben mijn lezers daaraan om zelf kritisch te leren beoordelen wat juist is en niet? Niets!

Ik wil dat je zelf leert denken in plaats van napraten. Daar hoort ook bij dat je probeert zonder vooroordelen zelf conclusies te trekken. AH is niet per definitie verdacht en Ekoplaza niet altijd leuk. Soms zit de wereld anders in elkaar als je vooraf zou denken.

Ik ga daar graag over in discussie met iedereen! Tenminste met iedereen die met mij een beschaafde inhoudelijke discussie wil voeren. Je hoeft zeker niet mijn mening te delen, maar als je scheldwoorden gebruikt of alleen je mening zonder onderbouwing op wil dringen bespaar dan je energie. Ik besteed mijn energie liever anders.

Eerder was ik diegene die vaak het initiatief nam om een discussie te starten. Maar tegenwoordig word ik steeds vaker benaderd door anderen. Dat zijn ook mensen en organisaties die regelmatig (deels) een andere visie hebben dan ik heb. Maar dat maakt het juist interessant. Juist hierdoor kunnen betere visies in het voedingsvak ontstaan. We kunnen van elkaar leren.

Gisteren werd ik naar aanleiding van een tweet van mij tot mijn verwondering gebeld door Kris Verburgh, schrijver van de Voedselzandloper. Dat schreef ik op Facebook. Hierop reageerde iemand met de vraag of hij me om wilde praten. Ik was verbaasd over deze reactie. Als je het wellicht niet met elkaar eens bent, kun je toch wel een inhoudelijke discussie voeren? Ik vond het een verademing dat er eindelijk eens iemand inhoudelijk reageerde. En we zijn het niet helemaal met elkaar eens. Maar het is verfrissend om andere meningen te horen van mensen, die kunnen onderbouwen waar ze mee bezig zijn. Ik zal er binnenkort nog een stukje over schrijven.

Ik vind het bovendien leuk en nuttig om naast de verschillen ook de overeenkomsten te zoeken. Als iedereen alleen maar communiceert waar de verschillen liggen, helpen we consumenten niet met wat je wel het beste kunt kiezen. Ik wil mensen wel die handvaten bieden, zonder mijn kritische houding te verliezen.

Vorig jaar kwam Unilever bij me op bezoek. Ze maakten een intern bedrijfsfilmpje en daarvoor wilden ze mij graag interviewen over mijn visie op voeding. Binnenkort ben ik uitgenodigd bij hen om hier verder over te praten. En nee, we zijn het lang niet over alles met elkaar eens, maar we delen onze bevlogenheid over voeding. Ook al zijn onze uitgangspunten anders.

En ja ik beken, ik praat ook met het Voedingscentrum. En ik durf ze zeggen dat ik hierdoor beter begrijp waarom ze werken als ze werken. Grotere organisaties hebben een andere werkwijze dan kleine bloggers. Maar ook het Voedingscentrum en ik hebben (deels) een zelfde visie namelijk: eet meer groenten, fruit en minder snoep, koek en snacks. Zo zie je maar weer dat je soms meer op elkaar lijkt dan je zou verwachten.

dinsdag 2 september 2014

Levertraan is geen vervanging voor vis!

Vandaag las ik dat iemand schreef dat levertraan een goede vervanging is voor vis. Maar dit is niet zo!

Levertraan is een goede leverancier voor de vitamines A en D. 1 desertlepel Lovitran bevat 1200 mcg vitamine A (150% van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid) en 10 mcg vitamine D (100% van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid). Let op dat je het niet overdoseert want dat kan zeker voor zwangere vrouwen gevaarlijk zijn. Levertraan bevat nauwelijks EPA en DHA.

Visoliecapsules bevatten daarentegen juist omega 3 en EPA en DHA. En geen vitamine A en D. Voor zwangere vrouwen zijn EPA en DHA belangrijk omdat deze stoffen van belang zijn voor de ontwikkeling van het gezichtsvermogen en zenuwstelsel van baby's.

Vis heeft altijd de voorkeur boven supplementen omdat er in vis meer voedingsstoffen zitten dan alleen de losse stoffen in supplementen.

Voor meer info kun je hier kijken. 

Aanvulling 11 september 2014
In het boek Biochemical and Physiological aspects of human nutrition. M. H. Stipanuk. 2000 staat dat levertraan zowel 9 - 12 % EPA als DHA bevat.

zondag 31 augustus 2014

Welke vetten moet ik nu eigenlijk eten?

Er zijn zoveel blogs waarop mensen adviezen geven over vetten, zodat mensen echt door de bomen het bos niet meer zien. De een schrijft dat je zoveel mogelijk verzadigd vet moet eten en de ander juist dat je er bang voor moet zijn. Maar hoe maak je nu zelf de juiste keuze? Dit blog gaat nauwelijks over theorie, maar over de dagelijkse praktijk.

Overzicht voedingsnormen vet (in energie% en per dag)
Totaal vet
20 – 40 energie%
Vrouwen 45 – 90 gram
Mannen 55 – 110 gram
Linolzuur (omega 6)
2 energie%
Vrouwen 4,5 gram
Mannen 5,5 gram
Alfalinoleenzuur (omega3)
1 energie%

Vrouwen 2, 3 gram
Mannen 2,8 gram
EPA/DHA

450 mg
Verzadigd vet
Max. 10 energie%
Vrouwen max. 22 gram
Mannen max. 27 gram

Moet je nu dagelijks met een rekenmachine uitrekenen wat je gaat eten? Nee ga dat niet doen! Wat dan wel?

Er twee soorten vetzuren die essentieel zijn. Dat betekent dat je lichaam ze niet zelf kan aanmaken en je ze dus uit voeding moet halen. Het gaat om alfalinoleenzuur (omega 3) en linolzuur (omega 6). De meeste mensen krijgen voldoende omega 6 binnen en te weinig omega 3. Voor deze groep mensen geldt dat ze meer omega 3 moeten eten. Het beste bereik je dat door twee maal in de week vette vis te eten.  Vette vis is o.a. haring, makreel, sardientjes, ansjovis en zalm.

In vis zitten ook de vetzuren EPA en DHA. In theorie kan je lichaam die ook zelf maken uit omega 3. Omzettingen gaat lastig en bij ouderen en mannen extra moeilijk. Dat is de reden dat bij mensen die geen vis eten de aanbeveling hoger ligt. Maar als de omzetting niet goed verloopt is wel de vraag of die aanbeveling zinvol is om de hoeveelheid EPA en DHA te verhogen. Veel linolzuur (omega 6) werkt mogelijk nadelig voor omzetting van omega 3.

Alle natuurlijke voedingsmiddelen bevatten een combinatie van verzadigde en onverzadigde vetzuren. Meestal is één type vetzuur in de meerderheid en daar worden ze dan voor het gemak naar genoemd.

Waar zit wat in?

Verzadigd vet (VV)
Product
Totaal vet 100g
VV 100 gram
VV portie
Kwark halfvol
4,6
3,0
4,5
Kwark vol
8,2
5,3
8,0
Melk halfvol
1,5
1,0
2,0
Melk vol
3,4
2,2
4,4
Moedermelk
4,0
1,9
-
Roomboter
83
66
2,7
Kokosolie
99
87
13,0
Palmolie
99
49
7,3
Kaas
33
20
6,0
Rundertartaar
7,2
2,5
2,5

Omega 3
Product
Totaal vet 100g
Omega 3 100 gram
Omega 3 portie
Lijnzaadolie *
99
53
8
Lijnzaad*
31
17
3
Walnootolie *
99
10
2
Walnoten*
68
8
4
Haring (zoute)
12
1,5
2
Zalm (rauw)
14
2,5
4
* plantaardige bronnen worden minder goed omgezet in EPA/DHA

Enkelvoudig onverzadigde vetzuren (EOV, omega 9)
Product
Totaal vet 100g
EOV 100 gram
EOV portie
Olijfolie
99
76
11
Olijven
14
8
1
Hazelnootolie
100
77
12
Hazelnoten
63
53
26
Amandelolie
99
62
9
Amandelen
52
35
35
Pindakaas
52
9
1
Pinda’s
52
26
13
Avocado
18
11
9
Eieren
10
3
2


De dagelijkse praktijk
Uit onderzoek blijkt dat het vervangen van verzadigd vet door koolhydraten de kans op hart- en vaatziekten verhoogt.

Gebruik om te bakken roomboter, kokosvet of olie. Let daarbij op dat ze niet verbranden. Als olie verbrandt zie je dat niet direct. Daarom kan het handig zijn olie en roomboter te combineren. Bij roomboter zie je direct dat het aanbrandt. Op je brood kun je roomboter of olijfolie gebruiken. Gebruik voor je salade olie met omega 3 en/of omega 9.

Daarnaast kun je (half)volle melkproducten gebruiken. Die hebben meer smaak en het vet helpt om de in vet oplosbare vitamines op te nemen.

Kortom: vet hoort thuis in een gezond volwaardig voedingspatroon. Ga soepel met de aanbevolen hoeveelheden om, maar overdrijf niet. Als in je voedingspatroon meer kcal zitten dan je verbruikt kom je aan. En overgewicht is gerelateerd aan veel (welvaarts)ziektes.

Aanvulling
Eet zo min mogelijk industrieel geproduceerd transvet. Daar is iedereen het over eens dat dit echt ongezond is. Dit vind je o.a. in koekjes en snacks.

Is artrose een voedselallergie?

Een paar maanden geleden las ik een aantal malen dat artrose een voedselallergie zou zijn. Mensen lazen dat hier. Ik betwijfelde dat. Vorige week kreeg ik er een vraag over en heb ik het uit gezocht.

De oorspronkelijke bron was het blad Medisch Dossier (april 2014). Het is een artikel van Lynn McTaggart*, die zich ondermeer hierop baseert. In deze link staat niet om welk onderzoek het gaat. Wel kun je lezen dat het om onderzoek bij dieren gaat en verder onderzoek nodig is. De conclusies in Medisch Dossier lijken dan ook te stellig, gezien hetgeen is onderzocht.

Artrose is een overbelasting van de gewrichten. Daarom is afvallen in ieder geval een goed advies. Daarnaast is gezond volwaardig eten voor iedereen ook altijd een goede basis voor een goede gezondheid. Dat doe je niet door zomaar allerlei voedingsmiddelen uit je voeding weg te laten. Dat kan onnodige tekorten veroorzaken.  Geraffineerde suiker, andere zoetstoffen wit meel en fabrieksmatig transvet kun je (ook als je geen artrose hebt) uiteraard met een gerust hart weg laten.

Je kunt dat nooit uitsluiten maar op basis van het wetenschappelijk onderzoek dat nu beschikbaar is lijkt onwaarschijnlijk dat artrose ontstaat door bepaalde voeding. Voor andere reumatische aandoeningen geldt dit overigens wel.

* De artikelen die zij schrijft zijn vaak slecht/onvoldoende onderbouwd.