vrijdag 16 februari 2018

Verwarring of producten voldoende gezonder zijn geworden

Een belangrijk doel van het landelijk preventiebeleid is dat consumenten gezonder gaan eten. Daarom zijn hierover afspraken gemaakt in het Akkoord verbetering productsamenstelling (het Akkoord). Dit Akkoord heeft als doel het levensmiddelenaanbod gezonder te maken en hiermee de gezonde keuze eenvoudiger te maken. Dit Akkoord bevat doelen voor 2020 om per productcategorie het gehalte aan suiker, zout en (verzadigd) vet te verlagen.

Minder zout voorkomt ziektes
De Nierstichting schrijft in haar recente oproep dat een verlaging van de zoutconsumptie tot maximaal 6 gram per dag naar schatting bijna 150.000 gevallen van chronische nierschade kan voorkomen over een periode van 10 jaar. Daarnaast voorkomt het bij 250 mensen nierfalen, waarbij dialyse of transplantatie nodig is. Het gaat om het natriumdeel in zout. Dat zit niet alleen in 'gewoon' zout maar ook in Keltisch zout en Himalayazout.

NVWA en ministerie zijn niet tevreden
22 december om 23.00 uur (!) stuurde de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie een mail met de tekst dat ze zelf tevreden zijn over het resultaat. Ook het Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL) is blij met het behaalde resultaat. De NVWA vindt de daling echter langzaam gaan. Ook de wetenschappelijke adviescommissie vindt dat het te langzaam gaat. Het ministerie vraagt zich ook af of de doelstellingen in 2020 wel worden behaald.

Alleen FNLI en CBL zijn tevreden
Ik vroeg de FNLI en het CBL om in een reactie uit te leggen waarom zij positief zijn en de andere partijen niet. De FNLI reageerde pas nadat ik deze post publiceerde (zie onder bij*). Het CBL gaf aan dat het allemaal te lastig is om uit te leggen en dat de feiten de resultaten geven. Hier werd het voor mij niet duidelijker door. Ik weet niet zo goed wat ik ervan moet vinden en vroeg daarom de visie van het Voedingscentrum

Voedingscentrum vindt dat er meer moet gebeuren
Het Voedingscentrum is blij dat er afspraken zijn gemaakt en dat er stappen worden gezet. Maar het aantal deelnemende producten is nog onvoldoende en de stappen zijn te klein. Bijvoorbeeld in de productgroep waarin er afspraken zijn gemaakt over zout is de reductie rond de 10%. Om echter aan de aanbevelingen te voldoen is een reductie van zo'n 30% nodig. 

Maak zelf gezondere keuzes
We zullen er niet komen met het uitsluitend aanpassen van producten. Het vergt ook andere keuzes van jou als consument. Het is voor je gezondheid slimmer vaker producten te kiezen die binnen de Schijf van Vijf vallen. En verder moeten we beter leren om met verleidingen om te gaan. Overal is ongezond voedsel binnen handbereik. Hoe je daar zelf mee om kunt gaan? Zorg dat je altijd iets voedzaams in je tas hebt zitten voor als je trek krijgt. 

Vertrouwen ontstaat door transparantie
Ik snap best dat je producten niet van de een op de andere dag aan kunt passen omdat iets ook smakelijk moet zijn. Ook snap ik best dat je het in dit geval als FNLI en/of CBL nooit goed genoeg doet. Maar wat ik echt niet snap is dat FNLI en het CBL gewoon niet transparant uitleggen wat de knelpunten zijn. Geen uitleg past echt niet meer in deze tijd. Ik ben een groot voorstander van een dialoog in plaats van voorgekookte persberichten. Ik ben teleurgesteld maar ook verbaasd dat de FNLI en het CBL verwachten dat ze zo vertrouwen op kunnen bouwen. Mij geeft het een gevoel van wantrouwen. En jou?

* na publicatie van dit blog reageerde de FNLI toch
Een deel van de reactie zijn beleidszinnen die niet meer helderheid geven. Ik vind wel correct om alsnog te melden dat ze wel reageren. De reactie (deel zonder beleidsteksten) is:  'Er zijn reeds normen opgesteld voor de productgroepen groenteconserven, brood, kaas, vleeswaren, soepen, sauzen, zuivelproducten (dranken en desserts), kant- en klaarmaaltijden, hartige droge snacks (chips en noten), vleesconserven en –producten, vleesbereidingen, appelmoes en margarine cakes. Voor frisdranken is bovendien een andersoortige afspraak opgesteld die zal leiden tot een caloriereductie vanuit de frisdrankinname. Dit wordt stapsgewijs uitgebreid naar meer productgroepen. Elk jaar wordt er een werkplan opgesteld met de categorieën producten waarin afspraken over productaanpassingen zullen worden aangebracht.  

Het bedrijfsleven stelt zelf de maximumnormen op per categorie. Daarbij wordt voor reductiepercentages gekozen die haalbaar zijn. Het is niet de bedoeling dat de producten minder smakelijk worden en er in plaats daarvan importproducten worden gekocht van leveranciers die niet deelnemen aan de afspraak en wel de hoge gehaltes kunnen vasthouden. Ook willen bedrijven zoveel mogelijk voorkomen dat ze hun toevlucht moeten zoeken naar vervangers van zout en/of suiker. Voor veel consumenten zijn deze niet wenselijk. De concrete afspraken worden hier gepubliceerd. .

woensdag 7 februari 2018

De ongelukkige eter

Dit weekend was ik meerdere dagen op de Gezondheidsbeurs. Ik gaf daar een presentatie omdat ik er vorig jaar zag hoe hard mensen werken aan hun gezondheid en juist steeds minder gezond zijn. En zeker zo belangrijk: zich ook steeds ongelukkiger voelen doordat hun moeite niet wordt beloond. Hoe verdrietig is dat? Heel verdrietig! En dat komt mede omdat er bijna niemand meer is die objectief over eten schrijft. Er wordt verteld wat je allemaal niet mag of welk exotisch product je per se toe zou moeten voegen. De meeste tips klinken best geloofwaardig, maar zijn niet onderbouwd en onnodig ingewikkeld. En nee, ik was daar niet om ook nog eens mijn mening op te dringen, maar ik wil graag dat je geen moeite doet voor niets.

Ja, er zijn veel verleidingen en dat is lastig maar het is de uitdaging daarmee om te leren gaan. En dan is het zonde van je tijd en energie om naar zelfverzonnen verhalen te luisteren hoe moeilijk het allemaal is. Ik zat bij een lezing van iemand die als ervaringsdeskundige de meest rare hocus pocus verspreidt en die de dag daarvoor een pak gevulde koeken had opgegeten. Daar had ze een boek over geschreven om te bewijzen waarom ze daar niets aan kon doen. Diegene naast mij zei 'ik begrijp niet dat iemand dat boek koopt want je wil toch juist leren hoe je dat wel doet en niet waarom je gelijk hebt dat het je niet lukt.' Precies en daarom legde ik in mij presentatie uit hoe je je er bewust van kunt zijn of informatie feiten zijn of meer marketing of nog erger hocus pocus. Als je dat weet ben je beter in staat je eigen gezonde keuzes te maken en niet meer afhankelijk van mensen die er niet op de eerste plaats voor jou zijn.

Dat de verhalen van de industrie marketing zijn weet iedereen wel. Maar ook de ervaringsdeskundigen die zich ontpoppen als missionaris vertellen hun verhaal zo dat jij denkt dat ze je beste vriendin zijn en er voor jou zijn. Dat kunnen ze goed. Zij baseren hun informatie op persoonlijke verhalen en hun informatie is vaker niet correct dan wel. Met hun feel good verhalen hopen ze dat jij geld in hun verzinselen investeert.  Ook Foodwatch weet de goede toon te treffen, maar hun doel is niet jouw gezondheid maar meer volgers zodat ze meer donateurs krijgen. En ze weten je zo te bespelen dat jij hen posten deelt. Recent deelde Foodwatch een post over een etiket met gezonde Nutella. Nutella is echter helemaal niet betrokken bij dit etiketteninitiatief. Als jij om de gezondheid van jezelf en anderen geeft deel je vanaf nu liever geen posten meer van Foodwatch. Ze zijn alleen overal tegen en nergens voor. Je kunt toch beter leren wat je wel kunt doen in plaats van niet? Ook in de media lijkt bereik vaak belangrijker dan inhoud als het om gezonde voeding gaat.

Iedereen leeft in een informatiebubble. Als je iets vaak leest is het daarom nog niet waar. De gekste dingen worden het vaakste gedeeld en zijn het minste waar. Als iets te mooi klinkt om waar te zijn is het dat meestal ook. Moet je mij dan wel geloven? Nee zeker niet! Ik verstrek jou graag de argumenten zodat je zelf beter kunt kiezen. Jij kunt dat ook. en stiekem denk ik dat je daar gelukkiger van wordt dan door achter de volgende hype aan te rennen. Van allerlei verboden wordt iedereen ongelukkig. Word jij van een ongelukkige eter weer een gelukkige eter? Ik gun het je zo!

En voor als je het echt niet meer weet, heb ik drie eenvoudige tips:
  • eet bewust en proef wat je eet
  • kies iets met gezonde voedingsstoffen en zorg dat je dat in de buurt hebt voor als je trek hebt
  • varieer en dat betekent dus dat je niet zomaar voedingsgroepen weg laat (behalve snacks en snoep

zaterdag 27 januari 2018

De gelukkige stakeholder

Deze post is vooral voor bedrijven en in het bijzonder VGZ

Stakeholder? Je schrijft toch over voeding? Dat klopt! Ik ben heel kritisch maar ook fair. Ik stem daarom graag af wat ik schrijf, want soms lijkt iets raar maar blijkt er een goede reden te zijn waarom iemand iets zegt. Ik ben benieuwd naar die visie. Vroeger noemden we dat communiceren, nu reputatiemanagement of stakeholdermanagement. Maar hoe je het ook noemt, het valt niet mee om goed te communiceren in een wereld waarin iedereen het liefste alleen berichten zendt met een eenzijdig perspectief. Zenden zonder te luisteren is geen communicatie maar promotie.

Klantenservice
De afgelopen jaren heb ik vaak contact opgenomen met (vooral) de levensmiddelenindustrie. Ik kan je zeggen dat dat dat lang niet altijd meeviel. Ook bedrijven die zeggen dat ze stakeholdermanagement belangrijk vinden zijn nauwelijks bereikbaar. Je kunt klantenservice wel bellen, maar die hebben als opdracht een script voor te lezen en in ieder geval te voorkomen dat iemand ergens ander terecht komt dan bij klantenservice. Maar klantenservice weet nooit het antwoord op mijn vragen.

AH
Als je toevallig iemand kent bij een bedrijf kan dat helpen. Zo benaderde ik AH over de inmiddels bekende Allerhande over suiker waarin Rens Kroes en Carola van Bemmelen suikervervangers gezonder noemen terwijl ze dat niet zijn. Dat resulteerde in een rectificatie van de Allerhande. Daarna verliep het contact nog wat moeizaam totdat iemand bij AH het begreep en zei 'je bent niet tegen AH, maar voor goed informatie voor consumenten'. Dat klopt en in dat kader geef ik graag gevraagd en ongevraagd advies. Relaties opbouwen met je stakeholders kost tijd, veel tijd maar werkt alleen als je oprecht interesse hebt in elkaar. AH en ik zijn daarin inmiddels in geslaagd. We respecteren elkaars rol en snappen dat onze doelen ook kunnen overlappen. Afgelopen week gaf ik daarom een workshop voor de communicatiemedewerkers van AH, Allerhande en hun reclamebureau's om uit te leggen hoe ze nog meer 'Liesbeth-proof' kunnen worden.

Friesland Campina
Als je geluk hebt is persvoorlichting een goede escape als je niemand kent bij een bedrijf en je vraag niet geschikt is voor klantenservice. Bij Friesland Campina staat zelfs op hun site 'Vragen over de onderneming? We staan de pers, bloggers en andere media graag te woord.' En dat is geen loze kreet. Nee dat maken ze waar! Toen ik een vraag stelde over de campagne van Appelsientje werd echt geluisterd en de campagne eerder gestopt.

Rabobank
Vorig jaar was de start van de nieuwe campagne van Rabobank, waar iedereen over mopperde. Ik vond de campagne ook vreemd. Maar omdat ik in de dialoog geloof stuurde ik een een mail om uitleg te vragen. Ik werd zelfs bij een lid van de Raad van Bestuur uitgenodigd, maar dat leek me in eerste instantie wat overdreven. Zo kan het dus ook!

VGZ
Nu de stap naar VGZ. Daar ken ik niemand en ik had een vraag over hun werkwijze. Ik ben geen klant van VGZ. Dus klantenservice bellen was daarom geen optie. 3 januari stuurde ik een persoonlijke tweet naar een medewerker die er niet op reageerde. Maar dat was misschien per ongeluk. Ik stuurde daarna, omdat ik geen reactie op mijn tweet kreeg, 6 januari een mail naar persvoorlichting met het verzoek deze mail door te sturen naar een inhoudsdeskundige. Uiteraard is een persvoorlichter dat niet op het gebied van voeding en wetenschap. De persvoorlichter vond echter wel dat hij dat was en beantwoordde zelf de mail. Tenminste ik neem aan dat dat zijn bedoeling was. Alleen was het helaas helemaal geen antwoord op mijn vraag maar een commercieel stukje tekst. Ik antwoordde dat ik nog steeds graag een antwoord op mijn vraag wilde. Daarop kreeg een geïrriteerde reactie wederom zonder inhoudelijk antwoord en waarin verwezen werd naar marketeers. Maar ik stelde een inhoudelijke vraag en wilde antwoord van iemand die deskundig is en was niet op zoek naar een PR-verhaaltje, En nog gekker vond ik de linkedin-uitnodiging van deze man. Ik ken de man van persvoorlichting niet, kreeg geen inhoudelijke antwoord, zelfs een onaardige mail en vervolgens een linkedin-uitnodiging? Er gaat daar duidelijk iets mis bij VGZ.

Toen ik een tweet zag dat juist VGZ genomineerd is voor de stakeholdermanagement-award stuurde ik deze tweet dat ik dat onbegrijpelijk vind gezien mijn ervaring. Dat vond VGZ niet leuk en ze stuurden me een tweet om te vragen waar het over ging. Ik had nog even de hoop dat ze oprecht op zoek zouden gaan naar een antwoord. Dat bleek niet zo te zijn. Er volgde een wisseling van een aantal berichten via DM met absurd lange lappen tekst waarvan mij nog steeds onduidelijk is wat het doel daarvan was. Het leek er op dat ze mijn mail niet meer hadden. Dus stelde ik voor deze nog een keer te sturen of het even telefonisch toe te lichten, maar een medewerker sociale media heeft geen emailadres en mag niet bellen was de reactie.

Reputatiemanagement: zo niet!
  • op meerdere correcte mails krijg ik geen antwoord
  • toon van laatste mail van VGZ  was erg onbeleefd
  • medewerkers sociale media verspillen mijn tijd

Maar hoe wel?
  • Als stakeholdermanagement geen truc is moet je je organisatie er op aanpassen. Leer een persvoorlichter, die zelf dat besef nog niet heeft, dat voeding en wetenschap onderwerpen zijn waar hij geen expert in is. Geef medewerkers sociale media bevoegdheden zodat ze hun werk ook daadwerkelijk uit kunnen voeren. Deze medewerker deed erg haar best maar wordt niet gesteund door VGZ. Zo krijg je ontevreden medewerkers en stakeholders.
  • Stakeholdermanagement start met luisteren. Dan krijg je het idee dat je vraag er toe doet. Nu is duidelijk dat mijn vraag storend is en ze er (uit commercieel belang) zo snel mogelijk vanaf willen. Dat lukt echter niet door me te negeren.
  • Iedereen is belangrijk voor je organisatie en zou gehoord moeten worden. Als je daar geen zin in hebt vind je reputatiemanagement niet belangrijk genoeg. Het is overigens in ieder geval altijd slim te checken met wie je in gesprek bent. Ik zal mijn blog nooit misbruiken om mijn zin te krijgen, maar wel gebruiken om gehoord te worden. Meerdere partijen hebben inmiddels gemerkt dat mij (of anderen) negeren niet bijdraagt aan een goed beeld van je organisatie. Waarschijnlijk zal VGZ nu wel met mij in gesprek gaan. Dat zou ik ook nog steeds graag willen. Ik vind het echter wel verdrietig dat dat pas gebeurt als ze er echt niet meer onderuit kunnen. En nee, dat is zeker niet alleen zo bij VGZ maar bij veel bedrijven, ook bedrijven die zeggen dat reputatiemanagement belangrijk is.
  • Ik heb nog steeds niets tegen VGZ, maar wil wel dat hun adviezen juist zijn. En daar wil ik ze zelfs mee helpen als hen dat zelf niet lukt. Als ze dat handig aanpakken kunnen ze wellicht volgend jaar die award winnen en schrijf ik daar graag een blog over. 
Ik heb de afgelopen jaren geleerd hoe de online dialoog over voeding en gezondheid plaats vindt door zelf met mijn voeten in de modder te staan. Als gangmaker ben ik voorstander van opbouwende kritiek. Ik geef daarom VGZ en andere organisaties graag advies hoe je een dialoog zo voert dat het voor je bedrijf een kans is in plaats van een valkuil.

Beste jury, ik ken jullie niet maar geef u graag een ongevraagd advies mee: geef de award dit jaar aan een ander bedrijf dan VGZ want die zijn nu (nog) een voorbeeld hoe het juist niet moet. Als ze de award zouden krijgen stimuleert hen dat niet om te verbeteren terwijl dat voor VGZ en haar stakeholders juist belangrijk is.

Update 31 januari 2018
VGZ heeft me gebeld. De discussie ging over een vergoeding van een behandeling die niet evidence based is. Ze voeren een driejarig experiment uit waarbij alleen de behandeling wordt vergoed voor diegene die deelnemen aan het experiment. Een gebruikelijk voedingspatroon wordt vergeleken met een voedingspatroon met weinig koolhydraten. Uiteraard zal dat laatste voedingspatroon er dan beter uitkomen. Maar relevant is of het ook betere resultaten geeft dan een voedingspatroon volgens de Gezondheidsraad. Want in het advies van de Gezondheidsraad is immers rekening gehouden met het voorkomen van de tien meest voorkomende ziektes. Een experiment van drie jaar is best lang, maar te kort om vast te stellen of het advies mogelijk de kans op hart-en vaatziektes en kanker verhoogt.

woensdag 24 januari 2018

Is William Cortvriendt wel je vriend?

Gisteren was William Cortvriendt of tv bij RTL Late Night en eergisteren op de radio. In deze radio-uitzending licht Astrid van het Voedingscentrum toe wat de feiten zijn. Wiliam profileert zich als arts maar staat niet meer in het BIG-register. Een arts die niet werkzaam is als arts mag zich in Nederland geen arts noemen zonder toevoeging 'niet praktiserend' volgens de KNMG. Hij heeft een nieuw boek dat hij graag verkoopt. Dat is zijn goed recht maar mensen hebben de neiging iets te overdrijven als het helpt om aandacht te krijgen. Het is wel jammer dat het de consument onnodig in verwarring achter laat.

De tweets die ik stuurde tijdens de uitzending van RTL:
  • 'Niet alleen de levensmiddelenindustrie doet aan marketing, dat geldt ook voor mensen die boeken willen verkopen.'  
  • 'Je valt niet/weinig af door bewegen maar als je beweegt kom je minder aan en is je bloedglucose juist stabieler.'
  • 'Het gaat niet zo zeer om hoeveel koolhydraten (we eten 45% van onze kcal uit koolhydraten) maar om de kwaliteit, dus kies voor volkoren producten.;
Afvallen 
Je valt af als je minder eet dan je verbruikt op de langere termijn. Dat geldt voor alles wat je eet niet speciaal voor koolhydraten en/of vet. Denk er wel aan dat alcohol ook kan zorgen voor inname van (veel) kcal. Als je af wil vallen heeft het voor het afvallen op zich meer zin om op voeding te letten dan om te bewegen. Als je beweegt kom je wel minder snel aan en blijft je bloedglucose stabieler. Hoeveel je afvalt met bewegen is afhankelijk van je gewicht, geslacht, leeftijd, lengte en de intensiviteit en duur van je beweging. In de uitzending wordt een voorbeeld genoemd van iemand die 100 kilo is en vier keer in de week 30 minuten jogt twee jaar lang en dan in 2 jaar 1 kilo af zou vallen. Globaal kun je zeggen dat als je jogt met een tempo van 6 km/uur (dat is heel laag) je 6,8 kcal per kilogram gewicht per uur kwijt raakt. Per week is dat bij iemand van 100 kilo die 2 uur loopt dus 1360 kcal. Om een kilo lichaamsvet kwijt te raken moet je 7000 kcal extra verbruiken. Daar voor moet je meer dan 5 weken 2 uur per week joggen. Dat is best lang voor de meeste mensen, maar je ziet wel dat het dus wel mee kan helpen om op een beter gewicht te komen. Als je weinig beweegt kan ik me overigens wel voorstellen dat het verstandig is om te starten met wandelen in plaats van joggen/hardlopen. Het begeleiden van afvallen is een vak dat gewichtsconsulenten en dietisten snappen en William Cortvriendt blijkbaar niet.

Artsen weten weinig van voeding en onderzoek 
Artsen leren in hun opleiding weinig over voeding. En ook leren ze weinig over wetenschappelijk onderzoek. Een onderzoek opzetten is een vak en iets anders dan zomaar iets experimenteren met mensen zonder dat daar een onderbouwing onder ligt. Als je wetenschappelijk onderzoek doet neem je alle onderzoeken mee en vis je niet alleen de onderzoeken er uit die toevallig je mening bevestigen. 

Wat kun je het beste eten
Er wordt steeds gezegd dat we minder koolhydraten moeten eten. We halen gemiddeld 45 procent van onze energie uit koolhydraten terwijl het minimum volgens de aanbevelingen 40 procent is. Dat scheelt dus weinig. Over de hoeveelheid koolhydraten hoef je je dus niet (zo) druk te maken. Dat kun je beter doen over de kwaliteit van je koolhydraten. Kies als het kan voor de volkoren variant en eet geen/weinig koek en snoep. Er bestaat geen wetenschappelijk bewijs dat je rustig volop vet kunt eten. Zoals gewoonlijk is de boodschap wat genuanceerder, maar dat is minder aantrekkelijk voor tv. Voor voedingsadvies en afvallen is William in ieder geval niet mijn beste vriend!

Wil je het allemaal nog eens grondig bestuderen? Dat kan, ik zette het hier voor je op een rijtje

Tips om te onthouden
  • Niet alleen de levensmiddelenindustrie wil iets verkopen. Dat geldt o.a. ook voor missionarissen. Daarom is het belangrijk te toetsen van wie de informatie vandaan komt. En ook dan is het zinvol je logische verstand te gebruiken. Deskundigen gaan soms in de rol van activist zitten, waardoor hun informatie ook minder betrouwbaar kan worden.
  • Afvallen doe je vooral door minder te eten, maar bewegen is slim ook om te voorkomen dat je aankomt. Let liever op de kwaliteit van je koolhydraten in plaats van de hoeveelheid.

vrijdag 19 januari 2018

Update Aldi vezelwater en groentekoekjes

Van de week schreef ik deze post over Aldi. Ik had voor het vezelwater en groentekoekjes contact met ze opgenomen voordat ik de post schreef maar kreeg in eerste instantie geen antwoord. Inmiddels is dat wel zo. En zoals mijn trouwe volgers weten ben ik kritisch maar ook informatief.

Reactie Aldi
'Op de vraag over de groentekoekjes bij Aldi kunnen we het volgende zeggen: op dit moment wordt het Landlane Groentecookie alleen actiematig aangeboden. Het Groentecookie is een lekker alternatief voor gewone koekjes. Het Groentecookie bevat meer vezels en minder zout dan gewone granenkoekjes. Net zoals de meeste koekjes bevat ook dit koekje suiker en vet. Ons advies is om het Groentecookie dan ook te zien als een gewoon koekje en er daarom dus niet méér van te eten dan van gewone koekjes.'

'Uw opmerkingen over het product en de boodschap die ervan uit kan naar de consument geven voldoende reden om zowel product als verpakking onder de loep te nemen. Daarmee gaan wij aan de slag.'

Goed nieuws dus! Wordt vervolgd als ik nieuwe informatie ontvang van Aldi.