zondag 30 augustus 2015

Wetenschap is ook maar een mening of toch niet?



Vandaag lees ik dit bericht met de kop 'eiwitten nog gezonder dan gedacht.' Dan je weet je al bijna zeker dat er weer een correlatie als causaal verband wordt gebracht. En dat bleek dus ook. Waarom ik daar zo fel op reageer? Omdat de NOS wordt betaald met gemeenschapsgeld en dus een verantwoordelijkheid heeft dat informatie juist is als ze iets communiceren. Naïeve mensen geloven het als de NOS iets beweert en denken nu dat iedereen beter meer eiwitten zou moeten eten. Dat staat echter helemaal niet in dit onderzoek, dat veel voorzichtiger is. Inmiddels heeft de NOS de kop aangepast zonder dit te melden. Deze is nu een stuk beter geworden 'Eiwitten mogelijk gezonder dan gedacht.' Ook de tekst hebben ze genuanceerd met de zin 'ouder onderzoek is voorzichtiger '. Goed dat ze iets met mijn feedback deden. Het was nog leuker geweest als ze dat ook even hadden gemeld.

Een paar jaar geleden bezocht een aantal wetenschapsjournalisten de NOS en bleek dat er bij de NOS niet veel belangstelling was voor wetenschap. Er werd toen gezegd dat wetenschap ook maar een mening was. Ik was toen zelf nog niet met mijn master bezig en las toen zelden wetenschappelijk onderzoek, maar vond dat toen al een bizarre opmerking. Inmiddels lees ik vaak wetenschappelijk voedings- en gezondheidsonderzoek. Ik vind het zorgwekkend dat de NOS keer op keer correlaties als causaal verband uitlegt. Laatst gebeurde dat ook al met dit bericht. Ook toen reageerde ik per twitter en kreeg een onterechte geïrriteerde tweet terug. Als je geen idee hebt hoe dat werkt, overleg dan even met iemand die dat wel begrijpt. Zeker als NOS kun je het niet maken om zomaar wat te communiceren wat nergens op gebaseerd is.

Ik heb niet de intentie in deze blog het hele onderzoek te bespreken. Wel wil ik uitleggen hoe je verantwoord om zou kunnen gaan met voedingsonderzoek. Het gaat in dit geval om een cross-sectioneel onderzoek. Daar kun je geen harde conclusies uit trekken dat (in dit geval) het eten van meer eiwitten de kans op hartziekten verlaagt. Je kunt hoogstens concluderen dat het mogelijk een van de vele factoren is die mee kan spelen bij het ontstaan van hartziekten.

Bij voeding gaat het altijd om de samenhang tussen o.a. macronutriënten. Er zijn er drie, in willekeurige volgorde: eiwitten, koolhydraten en vetten. Als je zou vinden dat er meer eiwit gegeten zou moeten worden, zul je dus ook iets moeten zeggen over de hoeveelheid koolhydraten en vetten. (In boerenkool en broccoli zit overigens niet veel eiwit ook al staat dat in het stukje van de NOS.)

Dit bewuste onderzoek, hier te lezen voor de liefhebber, is van zeer recent. Ook al zou het wel een causaal verband hebben aangetoond, dan nog is het logisch dat de conclusies nog niet zichtbaar zijn op de website van het Voedingscentrum. Het Voedingscentrum besluit sowieso zelf niets, maar baseert zich op de adviezen van de Gezondheidsraad die alle verschillende aspecten tegen elkaar afweegt. Dat gaat naar mijn mening in het algemeen ook echt iets te traag, maar dat is in dit geval niet zo. Het kan niet zo zijn dat aanbevelingen elk willekeurig moment veranderen, want dan snappen consumenten er nog minder van als dat ze al doen. De NOS maakte zelf afgelopen week deze uitzending over het voedseldoolhof. Ik hoop van harte dat de NOS deze post intern evalueert en voortaan zich er beter van bewust is wat hun impact is en mede daarom beter uitzoekt wat er in een onderzoek staat voor het als opmerkelijk te publiceren.

PS Als de NOS zo graag iets over voeding wil publiceren, doe dat dan over de inname van groenten en fruit. Als dat verbetert heeft dat vermoedelijk een positieve invloed op de gezondheid van Nederland. Dat is ook een correlatie overigens ;)

vrijdag 28 augustus 2015

Lieve E-nummers is dat een speciaal soort?

De afgelopen weken kreeg ik veel vragen over E-nummers. Dat blijkt een moeilijk onderwerp te zijn. Dit komt omdat het ontbreekt aan basiskennis van scheikunde en mensen daarom zelf een theorie verzinnen. Dat gaat zo ver dat er zelfs wordt gesproken over goede gezonde E-nummers of dat iets uitzonderlijks is. En kleurstoffen (die ook een E-nummer hebben) zouden per definitie levensgevaarlijk zijn. Maar is dat ook zo? Ik ben geen expert in scheikunde en vroeg daarom Ralf Hartemink, opleidingsdirecteur in Wageningen, om zijn visie en schreef daarover met zijn toestemming dit stuk.

E-nummers zijn veilig
Ik weet zelf dat E-nummers de best geteste stoffen zijn in onze voeding en veilig in de gebruikte/toegestane hoeveelheden. Maar alle mogelijke combinaties kunnen niet worden getest omdat er oneindig veel zijn. Ralf reageerde daarop: ‘Klopt. Overigens is het ook onmogelijk om alle combinaties van voedsel te testen, ongeacht met of zonder additieven. Ik heb hier net een erg lekker product met een aantal ingrediënten voor me liggen, maar wie heeft ooit naar de veiligheid van deze combinatie gekeken? We gaan er met eten/koken altijd vanuit dat combinaties van veilige producten ook veilig zijn. Dus waarom zou je met met additieven anders om gaan? Veel natuurlijke stoffen hebben ook een werking op het lichaam of op elkaar. Grapefruits hebben bijvoorbeeld een heel sterk effect op de werking van geneesmiddelen. Onbewerkt, biologisch, exotisch of niet, het gaat om een combinatie van duizenden chemicaliën.'

Stevia in voeding is niet liever dan aspartaam
Ik vroeg Ralf of het chemisch/fysiologisch logisch is dat mensen die aspartaam (E951) haten, wel dol zijn op stevia (E960). Zijn antwoord: ‘Nee, dat is geen logische stelling, althans niet vanuit een wetenschappelijk standpunt. Veel mensen denken dat als iets uit een plant komt het beter is. Maar dat maakt helemaal niets uit. Je lichaam reageert op een stof, niet op de oorsprong van die stof (of op een combinatie van stoffen). Aspartaam is biochemisch een eiwit en komt nooit als aspartaam in het bloed, alleen als lichaamseigen componenten (twee aminozuren en methanol). Steviolglycosiden lijken chemisch meer op steroïdhormonen en zouden, theoretisch, dus juist veel meer negatieve effecten kunnen hebben, omdat ze met hormonen kunnen concurreren. Dat lijkt overigens heel erg mee te vallen. Maar als nu iemand een toxicoloog de structuren van aspartaam en steviolglycosiden zou laten beoordelen (als waren het nieuwe stoffen), zou de reactie zijn dat aspartaam niets zou doen in het lichaam  en dit voor stevia onbekend is. Structuur of herkomst zeggen niets over de veiligheid. Bij steviolglycosiden heeft het lang geduurd omdat er in eerste instantie effecten op het ongeboren kind (bij ratten) waren gevonden. Daarom moeten alle stoffen uitgebreid getest worden. Dat effect bleek een verontreiniging te zijn, dus de procedure is verder afgerond. Planten bevatten duizenden gifstoffen, dus waarom zou een plant veiliger zijn?'

Biologische steviolglycosiden heeft geen meerwaarde
Als je steviolglycosiden uit een biologisch steviaplantje extraheert is dat dan anders dan uit een 'gewoon' plantje of maakt dat dan niets meer uit? Ralf antwoordde: ‘Nee, dat maakt niets uit. De steviolglycosiden worden geëxtraheerd, gescheiden en in een gewenste verhouding weer bij elkaar gevoegd (de verschillende glycosiden hebben verschillende smaakeigenschappen), chemisch maakt dan de oorsprong dus niets meer uit.* Net als biologische suiker, chemisch exact hetzelfde is als reguliere suiker. Beiden worden zo ver geraffineerd dat enige verontreiniging van bijvoorbeeld pesticiden al lang is verdwenen. Milieutechnisch kan het uiteraard wel uitmaken, maar dat is iets geheel anders.'

* Mijn persoonlijke aanvulling: het plantje is in voeding niet toegestaan en een check bij SKAL leerde mij dat de verwachting is dat dit de komende jaren ook zo zal blijven. Dit betekent dat beweringen dat er in voeding biologische extra zuivere stevia is opgenomen onjuist zijn, tenzij de wet wordt overtreden.

woensdag 12 augustus 2015

Ik ben jarig en trakteer

Vandaag ben ik jarig en wil ik mijn trouwe volgers trakteren. Mijn e-cursus 'Ik weet wat ik eet! -gezond eten zonder zorgen-' die normaal € 99, - kost voor 1 persoon, kun je nu kopen voor € 135, - voor 2 personen. Deze aanbieding geldt t/m zaterdag 15 augustus 2015.

Let op: de procedure is anders dan bij de gebruikelijke prijs:

  • je stuurt me een mail via uwvoedingalsmedicijn@gmail.com dat je graag gebruik maakt van dit aanbod met je naam, adres en woonplaats
  • in deze mail vermeld je jouw emailadres en het emailadres van de tweede deelnemer
  • ik stuur daarna een bevestiging met de factuur
  • als diegene die mij een mail stuurde betaald heeft, ontvang je de eerste mail om te kunnen starten.


Ik wens je veel plezier met mijn verjaardagscadeautje. 

dinsdag 11 augustus 2015

Appelsientje halfzoet maak je zelf voor 17 in plaats van 28 cent!

Ik zag het laatst al in een tweet van Foodwatch en nu hoor ik het steeds op de radio: koop Appelsientje halfzoet. Je zou dat moeten kopen omdat het minder suiker bevat. Zonder dat ik wist waar het product uit bestond dacht ik: 'als je het minder zoet wil hebben dan kun je er zelf kraanwater toevoegen, toch? En laat dat nu zijn wat de fabrikant heeft gedaan. Dat maakt de kostprijs lager, maar ze vragen er meer voor. Ja, je leest het goed!

Ze overtreden hiermee niet de wet, maar laten wel blijken dat ze graag gebruik maken van het gebrekkige kennisniveau van de consument. Veel consumenten hebben inmiddels het besef dat het gebruik van minder suiker beter is voor hun gezondheid. Dat geldt ook voor de suiker in vruchtensap. Eet liever een stuk fruit, want dat geeft minder pieken in je bloedglucose en verzadigt beter.

Het praktische advies is:
  • eet fruit in plaats van het drinken van sap/smoothies
  • drink (kraan)water of (kruiden)thee zonder suiker
  • als je toch per se sap wil drinken koop dan 'normale' Appelsientje en doe daar zelf water bij. 

Soort
% sap
Per liter*
Per 200 ml
Appelsientje 'gewoon'
100
€ 1,25
€ 0,25 
Appelsientje halfzoet
67
€ 1,39
€ 0,28

Geen idee overigens waarom het halfzoet heet. Die naam zou je verwachten als er 50% sinaasappelsap in zou zitten. 
  • Appelsientje met 67% sinaasappelsap maak je zelf met 'gewone' sinaasappelsap voor 0,67 x € 0,25 = € 0, 17. 
  • Appelsientje 50% sinaasappelsap maak je zelf met 'gewone' sinaasappelsap voor 0,5 x € 0,25 = € 0, 13.
(* prijzen 11 augustus 2015, afkomstig van AH-website)

dinsdag 28 juli 2015

E-nummeractivist Monique promoot zelf zeer actief E960 en E968

Ditmaal ben ik heel benieuwd naar jullie mening. Zoals jullie wel weten promoot ik pure voeding en heb ik niet per se iets tegen e-nummers. Veel van mijn volgers hebben dat wel. Juist aan die mensen heb ik een vraag.

Vermoedelijk vinden jullie de stukjes van Monique van der Vloed erg leuk. Ze schrijft exact wat je zelf denkt. De industrie maakt meuk en je waardeert dat iemand de moeite neemt daar over van die fantastisch stukjes te schrijven waarin wordt benadrukt dat je de industrie niet kunt vertrouwen. Dit onderbouwt ze met allerlei stukjes over producten die ze troep noemt. Zou het kunnen dat je in je enthousiasme iets te veel bent mee gegaan met Monique? Heb je je wel eens afgevraagd of wat ze schrijft wel klopt?

Ik lees de missie van Monique: 'Ik werk met vier belangrijke pijlers: '100% natuurlijk, puur, vers en biologisch. Ook maak ik geen gebruik van E-nummers'. Een groep mensen zal dit aanspreken. Prima, maar nu blijkt dat deze persoon wel met E-nummers werkt (E960 en E968) en dus met producten die niet biologisch zijn. Sterker nog, haar missie is deze extreem te promoten met de naam stevia (bedoeld wordt steviolglycosiden, E960) en erythritol (E968), uiteraard zonder het E-nummer te noemen. Het plantje stevia is in Nederland niet toegestaan als voedingsmiddel. In voeding mag alleen steviolglycosiden worden gebruikt. Dat geldt ook voor zoetstoffen en het drankje Cool Bear. Groene stevia is een gemalen plant en daarom wettelijk ook niet toegestaan.

Monique heeft een kookboek gemaakt, waarin in bijna elk recept of E960 of E968 nodig is. Iemand die het om jouw gezondheid gaat, zou voornamelijk recepten publiceren zonder al die toevoegingen van zoet. 

Zijn jullie niet geïrriteerd dat Monique, die de industrie kwalijk neemt dat ze niet transparant zijn, dat zelf helemaal niet is? Wat zouden jullie Monique adviseren om haar geloofwaardigheid en integriteit terug te winnen? Ik ben enorm benieuwd naar jullie reactie! Graag inhoudelijke reacties, geen discussies over personen.

Mijn gratis tips aan Monique:
  • Neem de onderwerpen koolhydraten, zoetstoffen en E-nummers nog eens grondig door. Zo voorkom je dat je blog veel basisfouten bevat; 
  • Gebruik geen gezondheidsclaims (zoals dat stevia goed is voor je bloedglucose) die niet door de EFSA zijn goedgekeurd. Als de NVWA dat leest kan je dat tienduizenden euro's kosten. Beetje zonde, toch? 

PS Ik heb Monique zelf meerdere malen haar beweegredenen gevraagd, maar ze negeert mijn vraag. Ook zij mag uiteraard toelichten waarom ze E-nummers promoot zonder daar helder over te zijn.

Houd jij van pure voeding en wil je daar graag de juiste feiten over weten? Dan is mijn e-cursus echt iets voor jou.