woensdag 25 mei 2011

Voeding in het ziekenhuis als aspect binnen de zorg

De afgelopen dagen zag ik verschillende boeiende tweets langs komen. In één van de tweets werden co-patiënten gevraagd. Dit zijn vrijwillige communicatieverbeteraars die de zorg en communicatie tijdens ziekenhuisbezoeken door de ogen en oren van patiënten meebeleven. Een uitstekend initiatief! Maar of het voldoende is om de kwaliteit van de zorg daadwerkelijk te verbeteren dat vraag ik me af. Mijn twijfel wordt veroorzaakt doordat er in de zorg helaas meestal nog veel te fragmentarisch wordt gewerkt. Ieder is verantwoordelijk voor een klein deeltje en voor een goede afstemming van het geheel is te weinig tijd. Voor een optimale kwaliteit is de samenhang binnen het systeemdenken echter cruciaal. Ik zal hier direct een voorbeeld van geven.

Eerst wil ik nog graag ingaan op een andere tweet. Gisteren zag ik een tweet van ZonMw waarin stond dat betere screening tot lichte daling van ondervoeding heeft geleid. Dat klinkt mooi, maar is dat wel zo? Ik heb ervaren dat in een ziekenhuis de definitie van ondervoeding niet eens bekend is. Ze denken dat dit uitsluitend om kcal gaat in plaats van ook naar voedingswaarde te kijken. Zouden ze daar dan wel goed over kunnen rapporteren? Dat zou wel knap zijn :-) Wie weet heb ik geen gelijk. Ik hoop het! Dat zal ik nog nagaan en dan eventueel op mijn blog aanpassen.

Dan nu een voorbeeld uit de praktijk, dat gaat over de integratie van voeding tijdens een ziekenhuisopname. Het gaat om een oude patiënt op een afdeling geriatrie, die opgenomen is voor een longontsteking en blaasontsteking en hierdoor o.a. last heeft van een delier. Hij heeft tevens diabetes 2 en is gewend gezond te eten. Heel kort samengevat betekent dit in het geval van een diabetes-patiënt : voeding met voedingsstoffen en een lage glycemische belasting. Door de juiste voeding is minder insuline nodig. Het ziekenhuis is niet in staat gebleken de juiste voeding aan te kunnen bieden :-( Elke dag werd aan de verpleging verteld dat hij diabetespatiënt was. Ze zeiden dat ze daar rekening mee zouden houden. Maar toch stond er dagelijks weer vanillevla, chocoladevla en soms zelfs een gevulde koek op het menu. De patiënt die een delier had, taalde daar zelf absoluut niet naar. Maar een tussendoortje moest een tussendoortje zijn (lees voeding zonder voedingsstoffen) en yoghurt of kwark had het ziekenhuis niet. We mochten dat wel zelf meenemen. Een te hoog bloedglucose dat was geen probleem. Daar hadden ze toch insuline voor. Jammer!

Iedereen heeft belang bij een gezonde voeding, maar mensen die in een ziekenhuis liggen des te meer. Ik heb er veel over nagedacht, waarom dit in een ziekenhuis toch zo gaat. De geriater en de meeste verpleegkundigen vond ik erg empathisch en betrokken en toch lukte het in het ziekenhuis niet om de man de juiste voeding te geven. Dat komt doordat voeding niet is ingebed in het zorgproces, maar ook omdat verpleegkundigen en artsen zelf onvoldoende weten van (het belang van) (basis)voeding. Ik zou dit zo graag oppakken. Ik begin volgende maand met een gesprek in het betreffende ziekenhuis.

Aanvulling 11 juli 2011:
Inmiddels heb ik een diëtiste van het ziekenhuis gesproken. Zij nam alle moeite om het goed toe te lichten en hierdoor was het een bijzonder prettig gesprek. Als natuurgeneeskundige heb ik een iets andere visie dan een diëtiste op voeding, maar ik begrijp (uiteraard) ook dat in een ziekenhuis adviezen wel moeten passen in zorgprocessen. Er wordt in dit ziekenhuis (de naam laat ik bewust buiten beschouwing) met behulp van MUST (Malnutrion Universal Screeningtool) vastgesteld of er sprake is van ondervoeding. Afhankelijk van de score wordt er wel of niet een diëtiste bij betrokken. In het geval van ondervoeding worden tussendoortjes aangeboden van zo'n 200 kcal met 5 gram eiwit. Een gevulde koek voldoet aan dit criterium. Uitgangspunt is dat ze liever hebben dat mensen als ze ondervoed zijn een gevulde koek eten dan een boterham laten staan. Het gaat in dit geval om hele zieke mensen die weinig behoefte hebben aan eten. Als natuurgeneeskundige zou ik dan toch kiezen voor voedingsstoffen met een hoge nutriëntendichtheid zonder suiker. Maar volgens de diëtiste van het ziekenhuis eten mensen dat minder gemakkelijk. Ook moet er rekening gehouden worden dat het logistiek uitvoerbaar is in het ziekenhuis. Concreet betekent dat: niet te ingewikkelde hapjes.

Ook hadden we het nog over het gebruik van meer insuline door andere voedingspatronen. Hier zat ook meer logica achter als dat ik zelf had voorzien. De diëtiste van het ziekenhuis gaf aan dat ze het belangrijk vinden dat zieke mensen in ieder geval eten binnenkrijgen. Hierdoor kan het gebeuren dat het bloedglucose te veel gaat afwijken van de norm. In dat geval wordt dit gecorrigeerd met het toedienen van meer insuline, voornamelijk om een hypo te voorkomen.

Ik besef dat het niet eenvoudig is om in een ziekenhuis de juiste voedingskeuzes te maken. De keuzes van het ziekenhuis zouden niet helemaal mijn keuzes zijn. Ik ben er inmiddels wel van overtuigd dat keuzes zorgvuldiger worden gemaakt dan ik in eerste instantie dacht.