vrijdag 30 december 2011

Is chemische stevia een goed alternatief voor het chemische Tagatose?

Gisteren ontving ik van een journalist een vriendelijke mail met een aantal vragen over zoetstoffen. Het waren vragen die meer lezers zouden kunnen hebben. Daarom heb ik besloten er een blogje over te schrijven.

De eerste vraag ging over Tagatose, een zoetstof van de firma Damhert. Sinds 2008 wordt Tagatose (ook) gemaakt met behulp van het enzym arabinose-isomerase gemaakt uit galactose. Dit enzym wordt met behulp van genetisch gemanipuleerde bacteriën gemaakt. De journalist vraagt zich af waarom de overschakeling van suiker naar Tagatose niet een geweldige stap zou zijn richting overgewicht. Tagatose heeft inderdaad net als veel andere kunstmatige zoetstoffen weinig kcal.  Misschien een eyeopener: zoetstoffen worden toegevoegd aan producten zonder voedingswaarde. Waarom zouden we dat soort producten dan eigenlijk eten? Uiteindelijk gaat het er inderdaad om hoeveel kcal je in het totaal binnen krijgt.

Maar door zoetstoffen krijgt je lichaam  een signaal dat er zoet binnen komt. Het lichaam verwacht dan iets zoets en blijft dat verwachten als dan slechts een zoetstof wordt gegegeten/gedronken. Bovendien geven kunstmatige zoetstoffen niet die lekkere smaak waar je eigenlijk naar verlangt. Omdat je behoefte niet wordt vervuld, zul je mogelijk door blijven eten. Hierdoor bestaat zelfs de kans dat je uiteindelijk zelfs meer kcal binnen krijgt dan wanneer je kristalsuiker eet.

Hoe zit het dan met stevia? Dat is toch natuurlijk en dus goed zeggen mensen dan. Een natuurlijke stof is niet per definitie goed, hoewel ons lichaam daar misschien wel beter mee om kan gaan. Maar natuurlijke stoffen kunnen ook giftig zijn. En nu denk ik niet dat stevia (in een 'normale' dosis) giftig is. Als je toch een zoetstof wil gebruiken, is stevia op dit moment het beste alternatief. Maar het enorme enthousiasme waarmee stevia als zoetstof is ontvangen, verbaast me. Ook voor stevia geldt hetzelfde effect als bij kunstmatige zoetstoffen. Stevia heeft een bijzondere nasmaak. Een paar weken geleden had ik iemand op bezoek die zoetjes van stevia bij zich had. Nu gebruik ik werkelijk nooit zoetjes, maar deze wilde ik graag proberen. Het had een hele rare nasmaak (veel erger dan andere zoetjes), waar je enorm aan moet wennen. Ik begrijp dan niet zo goed dat iemand moeite doet om hieraan te wennen, terwijl je dan voor hetzelfde geld kunt wennen aan geen zoetstof. Wat ik ook een probleem van stevia vind, is dat het nog te kort op de markt is om de lange termijn effecten goed te kunnen overzien.

De journalist heeft een congres bezocht, waarin gezegd zou zijn dat stevia niet naar meer zou smaken. Ik weet niet wie de sprekers waren en wat hun eventuele belangen waren. Of stevia niet naar meer smaakt is mij niet bekend (en dat zou best waar kunnen zijn), maar feit blijft dat je behoefte aan suiker met stevia niet wordt vervuld. De journalist wees mij op onderzoek van Jan Geuns. Hij is een van de mede-oprichters van de European Stevia Association (EUSTAS) en is als enthousiast wetenschapper een fervent voorstander van stevia. In discussies elders komt hij niet erg onafhankelijk over.

Als je een keer behoefte hebt aan wat zoet, neem dat dan gewoon in een 'normale' hoeveelheid en geniet daar dan ook van. Suiker heeft wel wat meer kcal, maar dat is dan ook meteen een extra reden om het minder vaak te eten.

De journalist denkt dat het door een 'zoetverslaving' voor veel mensen niet realistisch is om het suikergebruik af te bouwen. Ik denk dat je best aan minder zoet kunt wennen. Je lost dit mogelijke probleem in iedere geval niet op door het door een ander probleem te vervangen. De kans bestaat dat een overmatig overgewicht mede veroorzaakt kan worden door 'dooreten'. De enige manier om een 'zoetdrang' te doorbreken is om de oorzaak achter deze drang te zoeken en tegelijkertijd (eventueel met begeleiding) op zoek te gaan naar een nieuw gezond eetpatroon. Een volwaardige gevarieerde voeding met een lage glycemische belasting geeft je eerder een verzadigd gevoel en is eerder verzadigend.

Aanvulling 30 mei 2012
Veel fabrikanten gaan de fout in met stevia.