donderdag 26 januari 2012

GGD-lunch: wit brood met Cola Light

Gisteren was er bij Nieuwsuur een rapportage over 'gezonde' lunches op scholen in achterstandswijken in Amsterdam. Er heeft een pilot plaatsgevonden vanuit de GGD met een gemeentelijke subsidie. Het doel was om iets te doen aan het groeiende overgewichtsprobleem. De pilot is inmiddels (gelukkig) gestopt en wordt vandaag geëvalueerd. Ik was verbijsterd door wat ik zag: wit brood  en Cola Light. Is dit wat de GGD onder gezonde voeding verstaat? En geven we hier gemeenschapsgeld aan uit? Onvoorstelbaar! Dit is toch niet wat we kinderen willen leren?

Als je iets aan overgewicht wil doen, is het praktisch dat je alleen voeding eet met voedingstoffen die je nodig hebt. Voeding zonder deze voedingsstoffen, levert alleen energie (kcal) op en daar kom je dus van aan. In zowel wit brood als Cola Light zitten weinig/geen voedingsstoffen die je nodig hebt voor je gezondheid en dus horen ze niet thuis in een gezond voedingspatroon.

Hoe zit het dan met witbrood? In witbrood zitten nauwelijks voedingsstoffen en vezels, maar wel energie. Alleen daarom al is het geen volwaardige voeding. Maar het is erger. Wit brood wordt in het lichaam direct omgezet in  glucose, waardoor je een suikerpiek krijgt. Deze suikerpiek wordt versterkt bij zoet broodbeleg en verminderd bij hartig beleg. Suikerpieken leiden tot stoornissen in de celstofwisselingen en kunnen bij overmatig gebruik op de langere termijn de lever en de alvleesklier overbelasten.

Ook Cola Light is geen gezond product. Het heeft minder kcal dan 'gewone' Cola, maar bevat geen voedingsstoffen. Er zijn bovendien  aanwijzingen dat ons lichaam bij het gebruik van Light door wil blijven eten. Dat resulteert dan uiteindelijk misschien nog wel eens in meer kcal.

Bovendien bevatten zowel wit brood en Cola Light weinig/geen micronutriënten (vitamines en mineralen), terwijl het voor de afbraak wel micronutriënten nodig heeft. Als je lichaam een tekort aan voedingsstoffen heeft, blijf je dooreten en kom je aan. Deze vicieuze cirkel kun je doorbreken door voeding met nuttige voedingsstoffen te gaan eten.

Het evaluatierapport van de GGD staat hier (doorscrollen naar projecten 2012, lunchen op scholen eindrapport pilot 2010/2011). Ze zijn zelf uiterst tevreden. Het is een rapport dat laat zien dat ze hun activiteiten enigszins kunnen verantwoorden, het is een soort procesbeschrijving. Het doel is niet kwantitief en mede daardoor erg vaag. Het doel van dit project is: “Kinderen van de basisschool krijgen tijdens de middagpauze op school een (gezonde) lunch aangeboden of nuttigen de meegebrachte lunch in een daarvoor geschikte ruimte, onder leiding van gekwalificeerd personeel dat kan bewaken dat de lunch rustig verloopt en een sociaal gebeuren wordt.” Het was ontzettend gezellig. Dat is zeker belangrijk, maar dat helpt niet om overgewicht te beperken. Daarvoor moet het ook om gezonde voeding gaan. Wat gezonde voeding inhoudt wordt echter niet toegelicht in dit rapport. Maar wonder boven wonder zijn ze wel gezonder geworden. Wat dit betekent weet niemand. Of de kinderen zijn afgevallen staat ook nergens vermeld. Kortom: er is € 261.149 uitgegeven door de gemeente Amsterdam voor extra gezelligheid op scholen. Zelf vinden ze dat de doelstellingen zijn behaald. In zeer wazige termen wordt dit toegelicht. In mijn visie is dit project gezien vanuit het standpunt van overgewicht grotendeels mislukt. Een gemiste kans!

Gisteren is in de rapportage maar weer eens bevestigd dat voeding een hip onderwerp is. Maar dit is gevaarlijk, want dan gaan zich er mensen mee bezighouden die te weinig van voeding weten. Hierdoor wordt geld over de balk gesmeten, maar nog erger: kinderen krijgen voeding waar ze nog dikker van worden en ze leren dat wit brood en Cola gezond zijn :-(

Een gezonde lunch is een lunch met producten die zo min mogelijk bewerkt zijn en waarvan je nog kunt zien waar ze vandaan komen. Bij volkoren brood, lijkt graan nog op graan. En bij fruit en groente zie je ook nog de oorsprong. Bij producten die gefabriceerd zijn in de fabriek is deze oorsprong vaak ver te zoeken en zijn er bovendien allemaal vreemde hulpstoffen aan toegevoegd. Waarom zou je je lichaam belasten met dit soort hulpstoffen als het ook anders kan? Veel fabrieksproducten  passen daarom niet of minder goed in een gezond voedingspatroon.

Een goed voorbeeld van gezonde lunches op scholen is het concept van Doris Voss, Tijd voor Eten. Hier wordt inderdaad een gezonde maaltijd aangeboden. Laten we de gezondheid van kinderen serieus nemen en dit soort concepten omarmen.

Ik twitterde naar Jaap Seidell: 'Heb je uitzending nieuwsuur gezien? Wat vind je van wit brood met Cola Light als 'gezonde' lunch? bit.ly/x9y9mt ' Hij antwoordde: 'uitzending niet gezien. Als dat is verteld is er nog een lange weg te gaan. Uitgangspunt is verbinden met lokale producenten.'