maandag 27 augustus 2012

We geven veel te veel geld uit aan medicijnen!

De Raad van Volksgezondheid en Zorg (RVZ)  schreef een paar weken geleden een conceptadvies, waarin werd gepleit de vergoeding van dure geneesmiddelen voor de zeldzame ziekten van Pompe en Fabry in bepaalde gevallen te stoppen. Dat was in gevallen dat de medicijnen nauwelijks effect hebben. De reacties hierop waren overweldigend. Een paar aspecten springen eruit: de emotionele aspecten, doen medicijn wel wat ze moeten doen en kunnen medicijnen niet goedkoper worden aangeboden?

De zorguitgaven groeien sneller dan de economie. Dat is geen houdbare situatie. De grens is bereikt. Iedere partij die dat ontkent kan niet rekenen of is oneerlijk. Er zullen keuzes moeten worden gemaakt. Nu gebeurt dat voornamelijk ad-hoc op basis van subjectieve criteria: o.a. verkiezingsbelangen en de media die emotionele persoonlijke verhalen centraal stelt. Beslissingen worden hierdoor genomen op basis van willekeur, waardoor het beslissingsproces niet transparant is. Beslissingen zouden genomen moeten worden op basis van objectieve gegevens: de effectiviteit en de kosten van de behandeling. De RVZ denkt dat een grens van € 80.000,- per gewonnen levensjaar in volledige gezondheid reëel is. Overigens is het niet de RVZ die deze grens bepaalt, maar de politiek. Daar zie ik zelf een enorm knelpunt, want de politiek is in het geheel niet bezig met feiten, maar met zieltjes winnen. Op emotionele gronden alles willen vergoeden is ook asociaal. Het kan niet zo zijn dat we nog meer moeten gaan betalen voor onze ziektekosten. Ik ben geen voorstander van de marktwerking, maar ook zonder marktwerking komt er een moment dat de grens bereikt is. Hoewel dat moment dan waarschijnlijk wel later in de tijd ligt.

Kijken we wel voldoende objectief naar wat medicijnen opleveren? Op basis van objectieve gegevens en dus niet (alleen) op grond van gegevens van de producent. Ca 70% van de zorg is onbewezen. En de helft van de medische ingrijpen en medicijnen werkt maar. Statines (cholesterolverlagers) werken niet bij oudere mensen en vrouwen die nog geen hartaanval hebben gehad, om het risico op hart- en vaatziekten te verlagen. En toch worden ze veelvuldig voorgeschreven. En klopt het wel dat er wordt voorgesteld dat iedereen van 50 jaar deze medicijnen preventief zou moeten gaan slikken? Antidepressiva werken niet bij menen met een lichte depressie. Ritalin (een medicijn bij ADHD) is na drie jaar uitgewerkt. Ik vermoed dat er nog veel te besparen is op medicijnen die te gemakkelijk worden ingezet. In dat geval zijn medicijnen helemaal niet beter voor onze gezondheid.

Even een uitstapje. Een verhaal dat ik hoorde van een apothekersassistente. In het kader van de bezuinigingen kregen een aantal bejaarden in een verpleegtehuis minder medicijnen. Je eerste reactie hierop is dan natuurlijk verontwaardiging. Maar wat gebeurde er werkelijk? De oudjes voelden zich vele malen fitter. We weten namelijk (helaas) onvoldoende over alle interacties tussen de verschillende medicijnen.

Nu nog iets over de kosten van medicijnen.We betalen jaarlijks zo'n 10 tot 12 miljard in Nederland aan medicijnen. Het is de snelst stijgende post binnen de zorgsector. Volgens hoogleraar Schellekens, kan dat met ongeveer de helft worden gereduceerd. Hij doet deze uitspraken in een artikel van de Volkskrant van 11 augustus 2012.Een paar weken geleden kwam in het nieuws dat een apotheker een medicijn vijftig maal goedkoper kan maken dan een farmaceut. Het ging om een weesgeneesmiddel. Maar deze zijn juist goedkoper dan andere medicijnen, omdat er door het geringe aantal patiënten minder tijd hoeft worden besteed aan grootschalig wetenschappelijk onderzoek. Er werd kort over gesproken, maar verder gebeurde er niets mee. De lobbyisten doen blijkbaar goed hun werk. Maar waarom accepteren we dit? Wat mij betreft staat dit weken lang op de voorpagina van alle kranten. Ik weet ook niet goed hoe het wel zou moeten. Ik snap dat farmaceuten winst moeten maken om nieuwe medicijnen te ontwikkelen. Maar zo buitensporig als dat nu is, is niet meer op te brengen en vormt daarom een gevaar voor onze volksgezondheid.

Voor de zorgvuldigheid: ik ben als natuurgeneeskundige zeker geen tegenstander van het gebruik van medicijnen. Maar omdat ik een voorstander ben van efficiënte(re) zorg, moeten alleen medicijnen worden voorgeschreven bij een bewezen nut.

Aanvulling 29 augustus 2012
Gisteren stond in de Volkskrant een prachtig interview van Jan Tromp met Paul Lebbink, de apotheker in de Haagse Transvaalbuurt, die een geneesmiddel vijftig keer zo goedkoop kan maken dan de farmacie. Hij heeft een heldere interessante visie. Ik kan slecht het hele artikel overtypen, dus daarom haal ik er een aantal bijzonderheden uit. Hij maakt het goedkopere middel niet meer. Ook omdat de zorgverzekeraars eigenlijk helemaal niet geïnteresseerd waren in de hogere kosten. Onvoorstelbaar! Volgens Lebbink wordt er misbruik gemaakt van patenten. In zijn apotheek heeft hij medicijnen 'die aantoonbaar te duur zijn'.  Fentanyl (een broertje van  morfine) bieden farmaceuten in onnodig dure varianten aan, terwijl Lebbink het voor een paar euro kan produceren. Door die machtposities zijn ook onnodig medicijnen verdwenen. Voor maagzuurremmers wilden ziekenhuizen alleen de dure variant gebruiken, omdat ze die gratis kregen. Ja je leest het goed. Daardoor werd na ontslag uit het ziekenhuis ook de dure variant voorgeschreven. Dat werd te duur en daardoor worden maagzuurremmers niet meer vergoed. Dit gaat gewoon door en niemand grijpt in? Belachelijk! Mag ik het uitzoeken en dan 5% van het verschil in kosten houden?