Vitamine K bouwt je beendergestel

Het beschermt ook je hart tegen ziekten. Maar bepaalde medicijnen en ziekten kunnen een tekort veroorzaken.

Naast calcium en vitamine D heeft je lichaam nog een andere voedingsstof nodig, het versterkt niet alleen je beendergestel, maar reguleert ook je bloedstroom. Het voorkomt dat het bloed te dun wordt. Om je lichaam van voldoende vitamine K te voorzien, moeten groene bladgroenten altijd op je dagelijkse menu staan. De huidige stand van het onderzoek toont aan dat een dieet rijk aan deze vitamine je beschermt tegen hart- en vaatziekten en het risico op botbreuken vermindert.

In dit artikel kun je lezen over de verschillende vormen van deze vitamine, hoe ze werken en wat de oorzaak is van het vitamine K-tekort.

vitamine k

Wat is het

Net als vitamine A, C en E is vitamine K een vetoplosbare vitamine. Er zijn drie vormen:

  • Vitamine K1: Fylloquinon
  • Vitamine K2: Menquinon (MK-n)
  • Vitamine K3: Menadione

Vitamine K1 komt van nature in veel voedingsmiddelen voor, terwijl vitamine K2 in kleine hoeveelheden in weinig voedingsmiddelen wordt aangetroffen. Het wordt voornamelijk door bacteriën geproduceerd. Hoewel de bacterie in je dikke darm vitamine K2 kan produceren, kan het van daaruit niet in onze bloedbaan terechtkomen. Vitamine K3 daarentegen is een synthetische vitamine die in het lichaam wordt omgezet in vitamine K2. Het werd enige tijd in klinieken gebruikt als voedingssupplement bij een tekort aan vitamine K. Vanwege toxische bijwerkingen is het gebruik van vitamine K3 tegenwoordig verboden.

De biochemie van K-vitaminen

In het lichaam wordt vitamine K1 voornamelijk in de lever opgeslagen, terwijl vitamine K2 door lipoproteïnen naar de hersenen, het vetweefsel en de alvleesklier wordt getransporteerd. In tegenstelling tot vitamine K1 heeft vitamine K2 een betere biologische activiteit en een langere halfwaardetijd. Dit betekent dat vitamine K2 sneller kan werken en langzamer wordt afgebroken.

Lipoproteïnen zijn ook verantwoordelijk voor het transport van cholesterol. Vitamine K2 wordt gekenmerkt door verscheidenheid, omdat deze K-vitamine in andere vormen kan worden onderverdeeld. MK-4 en MK-7 zijn belangrijk voor jouw stofwisseling. Hier verwijst het getal naar het aantal ketens van de chemische verbinding isoprenoïden, die aan het hoofdskelet van de vitamine vastzitten. Studies hebben aangetoond dat MK-7 beter door het lichaam kan worden geabsorbeerd.

Wat zijn de functies van de vitamine

Talrijke eiwitten en hormonen in je lichaam hebben vitamine K nodig om te kunnen functioneren. Deze omvatten:

  • stollingsfactoren
  • osteocalcin
  • matrix-gla-proteïne
  • bètacellen voor de productie van insuline

Bloedstolling

Stollingsfactoren worden gevormd door vitamine K1. Deze eiwitten reguleren de bloedstroom door te voorkomen dat het bloed te vloeibaar wordt. Ze stoppen ook het bloeden en ondersteunen zo de wondgenezing

Als er te veel calcium in je bloedvaten wordt afgezet, kunnen deze verkalken en verstijven. Dit verstoort de doorbloeding en verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Om verkalking te voorkomen, produceert het lichaam onder andere de matrix gla-eiwit dat wordt gevormd door vitamine K.

Botvorming

Vitamine K2 is bijzonder actief in het botmetabolisme. Door het activeren van stamcellen die zich omzetten in osteoblasten, zet vitamine K2 de vorming van osteocalcine in gang,een eiwit dat de vorming van botstof bevordert. Osteocalcine bindt calcium en transporteert het mineraal van de bloedvaten naar de botten. Daarnaast zet het de celdood in gang van osteoclasten, die de botstof afbreken. Osteocalcine vermindert dus het risico op vasculaire verkalking en versterkt de beenderen.

Wat is de dagelijkse behoefte

Er wordt een dagelijkse inname van zeventig microgram van de vitamine aanbevolen voor mannen. De dagelijkse behoefte voor vrouwen is zestig microgram. Amerikaanse wetenschappelijke verenigingen hebben echter hogere inname-aanbevelingen. Of hogere hoeveelheden leiden tot een overdosis kon niet lang worden bewezen. Bij het toedienen van vitamine K3 bestaat het risico van een vitamine K-vergiftiging

Welke voedingsmiddelen bevatten de vitamine

Vitamine K1 is overvloedig aanwezig in groene bladgroenten, terwijl vitamine K2 maar in kleine hoeveelheden in dierlijk voedsel wordt aangetroffen. Bijzonder rijk aan vitamine K2 is natto, een voedingsmiddel gemaakt van gefermenteerde sojabonen. Sojabonen worden gemengd met de bacterie Bacillus subtilis, die vitamine K2 produceert, vooral MK-4. Voedingsmiddelen die vitamine K bevatten, verliezen slechts kleine hoeveelheden van de voedingsstof tijdens de bereiding

Voedsel dat vitamine K1 en K2 bevat:

  • groene bladgroenten (veldsla, sla, boerenkool)
  • natto
  • broccoli
  • kippenvlees
  • nierbonen
  • eigeel
  • asperges
  • harde kaas
  • olijfolie, sojaolie
  • kefir

Om ervoor te zorgen dat je lichaam vetoplosbare vitaminen zoals vitamine K kan opnemen, moet je voedingsmiddelen met vitamine K combineren met een vetbron.

Stoornissen bij een tekort

Als je lichaam een tekort heeft aan vitamine K, ontstaan er stoornissen in de botstofwisseling en de bloedcirculatie. Een vitamine K-tekort gaat gepaard met een zware bloeding (vitamine K-tekort). Omdat je lichaam niet genoeg osteocalcine produceert zonder vitamine K, hoopt calcium zich op in de bloedvaten, waardoor deze verstijven en de botdichtheid afneemt. De beenderen hebben een tekort aan calcium, waardoor het risico op osteoporose en broze botten toeneemt. Er is ook een verhoogd risico op vallen

Wat veroorzaakt een tekort

Een dieet met een laag gehalte aan vitamine K kan het risico op een tekort binnen zeven dagen verhogen, vooral bij mensen die het antistollingsmiddel warfarine moeten innemen.De volgende oorzaken voorkomen dat het lichaam de vitamine opneemt of het verbruik ervan verhoogt:

  • langdurig gebruik van antibiotica (meer dan tien dagen)
  • het nemen van Fenytoïne (medicijn tegen epilepsie en hartritmestoornissen)
  • Het nemen van medicatie die oestrogeen bevat
  • vetarm dieet
  • chronische inflammatoire darmziekten, leverziekten

Tekort bij pasgeborenen

Tijdens de zwangerschap wordt de foetus maar met kleine hoeveelheden van de vitamine gevoed, omdat vitamine K moeilijk door de placenta heen kan komen. Dit is de reden waarom kinderen een laag vitamine K-gehalte hebben als ze geboren worden. Als de moeder tijdens de zwangerschap warfarine heeft moeten nemen en geen vitamine K heeft aangevuld, neemt het risico op een tekort aan de vitamine bij de pasgeborene toe. Kinderen kunnen zelfs geboren worden met verstijfde bloedvaten.

Moedermelk is arm aan vitamine K. Om de gevolgen van een tekort aan vitamine K te voorkomen, krijgen kinderen bij de eerste drie controles hetvia voedingssupplementen toegediend

De gezondheid van de botten

Huidige studies tonen aan dat de vitamine een direct effect heeft op de gezondheid van het beendergestel. Een tekort aan de vitamine verzwakt de activiteit van osteoblasten en de vorming van osteocalcine. De inname van de vitamine is bedoeld om dit tegen te gaan.

Tijdens de menopauze

Als vrouwen eenmaal door de menopauze zijn gegaan, neemt hun risico op osteoporose toe. In een studie namen vrouwen die in de post-menopauze zaten en last hadden van osteopenie (een voorloper van osteoporose) twee jaar lang de vitamine1-supplementen. Het resultaat: het risico op botbreuken werd met vijftig procent verminderd. Een andere studie vond dat de vitamine2-supplementen het risico op heupfracturen kunnen verminderen. Bij knaagdieren bleek dat de vitamine2 de botdichtheid kan verbeteren en zo het risico kan verminderen. Een combinatiepreparaat van de vitamine2, vitamine D3 en calcium kan effectief zijn in het voorkomen van osteoporose en breuken van de lumbale wervelkolom.

Gebruik bij reumatische aandoeningen

Reumatische aandoeningen worden gekenmerkt door ontstekingsprocessen. Bij reumatoïde artritis vallen ontstekingsstoffen zoals C-reactief eiwit de gewrichten aan, wat leidt tot gewrichtspijn. Het gebruik van supplementen zou de ontstekingsreactie van het C-reactieve eiwit remmen.

Goed voor het hart

Bij mensen die veel van de vitamine in hun lichaam hebben is aangetoond dat ze een laag risico hebben om hart- en vaatziekten te ontwikkelen. In het Rotterdamse onderzoek uit 2004 vonden onderzoekers dat dit het geval was bij de inname van vitamine K2-supplementen

Men denkt dat een verhoogde inname van vitamine K met voedingssupplementen de gezondheid van het hart kan beschermen. De studies vatten de volgende resultaten samen

Voldoende inname van vitamine K2 kan het risico op coronaire hartziekten en verkalking van de bloedvaten verminderen, vooral bij mensen die warfarine innemen.

Het nemen van vitamine K1 en vitamine D samen wordt verondersteld de bloedvaten te beschermen tegen verstijving. Aanvulling van de vitamine kan helpen bij de verkalking van de bloedvaten. In dierstudies hielp de inname van vitamine K1 en vitamine K2 samen. Een combinatie met vitamine D kan het risico op hart- en vaatziekten bij mensen met een nierziekte en een tekort aanverminderen.